Karta płatnicza – co i jak?

karta platnicza

Przykłady kart płatniczych

Karta płatnicza

Karta płatnicza jest to elektroniczne narzędzie płatnicze, które jest jednym z wielu instrumentów zdalnego dostępu do środków finansowych zdeponowanych na koncie bankowych (rachunku bankowym). Karta pozwala na wykonywanie transakcji bezgotówkowych zarówno w kraju jakim została wydana jak i za granicą. Za jej pośrednictwem – w zależności od specyfikacji istnieje możliwość np. płatności zbliżeniowej bądź też internetowej po podaniu jej danych (VISA).

Istotną cechą kart płatniczych jest fakt, iż mogą być wydawane nie tylko przez banki, lecz również przez instytucje pozabankowe np. podmioty takie jak stacje paliw, sieci handlowe itp.

Rodzaje kart płatniczych

Karty można sklasyfikować np. ze względu na ich budowę, sposób rozliczania, miejsca gdzie są akceptowalne, funkcje użytkowe (np. PayPass) lub profity wynikające z ich użytkowania.

Podział ze względu na sposób rozliczania transakcji

  • Bankomatowa – jest to karta typu debetowego o znacznie ograniczonej funkcjonalności. Jej zastosowanie ogranicza się do jedynie do transakcji w bankomatach i jest ściśle powiązania z kontem (rachunkiem) klienta w banku.
  • Debetowe – są to karty dołączane do rachunków bankowych typu „pay now”. Charakteryzują się obciążeniem kąta w momencie dokonania transakcji. Teoretycznie kwota płatności jest ograniczona przez aktualne saldo konta, aczkolwiek w praktyce często bywa tak, że bank umożliwia utworzenie salda debetowego lub kredytu na rachunku osobistym.
  • Kredytowe – karty tego typu działają w trybie „pay later”. Za wykonane transakcje klient uiszcza opłatę z opóźnieniem. Fakt ten związany jest z przyznaniem przez jednostkę wydającą kartę limitu kredytowego (zazwyczaj oprocentowanego). Posiadacz karty zwykle okresowo otrzymuje rozliczenie transakcji zrealizowanych za jej pośrednictwem. Najpopularniejszą kartą kredytową jest tzw. „revolving credit card”. Instytucja bankowa na wstępie oszacowuje zdolność kredytową klienta i przyznaje mu miarodajny miesięczny limit kredytu. Ważną kwestią jest iż karta posiada minimalną kwotę jego spłaty, a limit jest odnawialny w cyklach miesięcznych.
  • Przedpłacone (Prepaid) – karty działające na zasadzie „pay before”. Cechą charakterystyczną tego typu kart jest fakt, iż dokonanie transakcji z ich pośrednictwem poprzedzone jest wcześniejszym zasileniem ich o daną kwotę niezbędną do zrealizowana konkretnej transakcji. Karty prepaid nie są w żaden sposób spersonalizowane, często występują w formie kart podarunkowych. Dzielą się na takie, które można doładowywać (wielokrotnego użytku) oraz takie, które takiej możliwości nie posiadają.
  • Charge – karty działające na zasadzie podobnej do kart kredytowych. W tym przypadku jednak klient zobligowany jest do spłacenia całości zadłużenia w określonym terminie zawartym w umowie.
Podział ze względu na technologię zapisu danych
  • Wypukłe  – wszystkie najważniejsze dane, tj. numer karty, data ważności, nazwa właściciela są wytłoczone na powierzchni karty płatniczej. W dzisiejszych czasach czyste karty embosowane nie są już spotykane. Często spotykane są w kombinacji z chipem lub paskiem magnetycznym. Ciekawostką jest, że wypukłości pozwalają na dokonywanie transakcji w sposób manualny, bez urządzeń elektronicznych w specjalnie przygotowanych do tego „żelazkach” (imprinterach).
  • Magnetyczne – karta płatnicza tego typu charakteryzuje się posiadaniem na jej powierzchni paska magnetycznego, który jest swoistego rodzaju nośnikiem danych. Informacje potrzebne do zrealizowania transakcji w tym przypadku są zapisane zwykle na 2 ścieżkach. Informacjami takimi są: data ważności, PIN, nazwa właściciela oraz numer karty.
  • Karta płatnicza z układem elektronicznym (karta chipowa) – zasada działania zbliżona do kart z paskiem magnetycznym z tą różnicą, że w dane są w tym przypadku zapisywane w chipie. Karty tego typu są bezpieczniejsze od kart magnetycznych. Standard obsługi został opracowany przez organizację EMV Co. (Europay, MasterCard, Visa).
  • Zbliżeniowe (PayPass) – bardzo popularny typ karty. Transakcje dokonywane są w sposób bezstykowy za pośrednictwem chipu z wbudowaną antenką przesyłającą konkretne dane w sposób bezprzewodowy. Limit transakcji w przypadku tych kart jest standardowo ograniczony do 50 zł. Obecnie chipy tego typu na skutek gwałtownego rozwoju technologicznego zostają powoli wprowadzane do telefonów, zegarków itp. aby umożliwić płatność bez konieczności ciągłego noszenia karty płatniczej przy sobie.
  • Wirtualne – karta tego typu charakteryzuje się tym, iż nie posiada fizycznej postaci. Widnieje w systemie jako zarejestrowany numer rozliczeniowy za pośrednictwem którego można dokonywać transakcji jedynie w internecie. Ze względu na sposób działania jest bardzo podoba do karty PrePaid.
Bezpieczeństwo

Podstawowym zabezpieczeniem kart magnetycznych jest tzw. kod PIN (Personal Identification Number), który uwierzytelnia osobę posługującą się kartą. Kod zawiera podstawowe informacje takie jak data ważności, numer karty oraz instytucji wydającej kartę płatniczą. Numer karty wraz ze wszystkimi informacjami są szyfrowane za pomocą odpowiednich algorytmów (DES/3DES) i dostarczane do wydawcy karty, aby je zweryfikować. Jeśli autoryzacja zakończy się sukcesem, wydawca wskazuje z którym rachunkiem osobistych dana karta jest skojarzona i z jego środków finansowych pokrywa transakcje.

Większy poziom bezpieczeństwa oferuje chipowa karta płatnicza. Ich specyfikacja charakteryzuje się możliwością bezpiecznej kontroli dostępu, umożliwia szyfrowanie oraz deszyfrowanie zawartych na niej informacji, a także posiada możliwość generowania oraz weryfikacji podpisów cyfrowych.

Karty płatnicze EMV ze względu na wbudowany mikroprocesor mogą samodzielnie weryfikować kod PIN podczas transakcji bądź też łączyć się z systemem informatycznym banku. Ze względu na ten fakt, jeśli klient zmieni samodzielnie kod PIN w bankomacie zmiana wejdzie w życie natychmiast ze względu na zaimplementowanie nowych kluczy szyfrujących bezpośrednie w mikroprocesorze karty. W przypadku gdy posiadacz karty zażyczy sobie zmiany numery PIN przez system informatyczny wydawcy (telefonicznie lub za pośrednictwem bankowości elektronicznej), zmiana wejdzie w życie w momencie kolejnej synchronizacji karty z system, tj. w przypadku transakcji.

W celu zapewnienie optymalnego poziomu bezpieczeństwa wszyscy sprzedawcy, którzy akceptują płatności kartami płatniczymi są zobligowaniu przestrzegać normy Payment Card Industry Data Security Standard.

Skradzioną lub zagubioną kartę należy jak najszybciej zastrzec bezpośrednio w oddziale wydawcy bądź telefonicznie. Bardzo ważną informacją dla klientów powinien być fakt, iż od momentu zastrzeżenia karty wszystkie poniesione straty pokrywa jednostka wydająca kartę – w tym przypadku nasz bank. W przypadku gdy nie jesteśmy pewnie co stało się z naszą kartą nie powinniśmy zwlekać. Wydanie nowej może nasz kosztować co najwyżej kilka dni oczekiwania, a poniesione straty na skutek nie zastrzeżenia karty – kilka miesięcy lub nawet lat odkładania pieniędzy (w zależności od ustalonych limitów na koncie klienta).

Suwerennie od zastrzeżenia karty w Polsce, jej właściciel odpowiada za jej nieautoryzowane użycie do wysokości równo wartej 150 euro w walucie polskiej.

Liczba transakcji

Według raportów przygotowanych przez Narodowy Bank Polski, w 2013 w 82% transakcjach detalicznych przeważała gotówka, natomiast około 77% dorosłych Polaków posiada rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, a tylko 66% jest w posiadaniu karty płatniczej.

Dodatkowo płatności w kwotach do 20 zł stanowią 42% wszystkich rozliczeń, a średnia wartość płatności gotówką 38zł. Średnie wartości zapłaty co do typu karty plasują się następująco:

  • 25 zł dla karty zbliżeniowej
  • 89 zł dla karty debetowej
  • 132 zł kartą kredytową
  • 164 zł przelewem elektronicznym

Źródło wikipedia.pl

2 Comments

  1. Kamil

    Czyli mam rozumieć, że nie warto decydować się na zwykła kartę chipową bez możliwości płatności zbliżeniowej?

    Reply
    1. Redakcja (Post author)

      To już zależy od osobistych preferencji. Karty z możliwością płatności zbliżeniowej są bardzo wygodne w użyciu i z tego powodu stały się tak powszechnie. Pozdrawiamy.

      Reply

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany.